تغییرات تطابقی بدن در حاملگی

تغییرات تطابقی بدن در حاملگی

به طور طبیعی در طی حاملگی تغییرات آناتومیک ، فیزیولوژیک و بیو شیمیایی متعدد وسیعی در مادر بوجود می آید. بسیاری از این  تغییرات که بلا فاصله پس از باروری تخمک شروع شده و در طول حاملگی ادامه می یابند پس از زایمان و توقف شیردهی تقریباً به طور کامل به وضعیت پیش از بارداری باز می گردند.

تغییرات دستگاه تناسلی :

 

رحم :

رحم در طی حاملگی دچار افزایش قابل توجه در اندازه و حجم می شود. به طوری که از وزن حدود 70 گرم و ظرفیت حجمی 10 میلی لیتر در یک خانم غیر باردار به وزنی معادل 1100 گرم و حجمی در حدود 5 لیتر در یک خانم باردار می رسد.

  • از سه ماه ی اول  حاملگی به بعد در رحم انقباضات نامنظم و اغلب بدون دردی بروز می کنند که در سه ماه دوم با معاینه قابل تشخیص هستند. این انقباضات به براکستون هیکس معروف هستند، این انقباضات فراوان نیستند ولی در یک تا دو هفته ی آخر بارداری فرکانس آنها افزایش پیدا می کند ( هر 10 تا 20 دقیقه  یک انقباض )

 

سرویکس ( دهانه رحم ) :

به طور طبیعی  بافت مخاطی و غده ای آندوسرویکس در طی حاملگی دچار درجاتی از بیرون زدگی می شود. این بافت در حال تکثیر استوانه ای بسیار شکننده بوده و با صدمات خفیف  مثل  تهیه  پاپ اسمیر خونریزی می کند.

 

تخمدان ها :

تخمک گذاری در طی حاملگی متوقف می شود و بلوغ فولیکولهای جدید معلق می ماند. به طور طبیعی تنها یک جسم زرد منفرد حاملگی را می توان  در تخمدان زن حامله پیدا کرد.

 

تغییرات پوستی:

 

 در ماه های  آخربارداری خطوط نواری شکل  قرمز  رنگ  که مختصری فرو رفته هستند به طور شایع در خانم های حامله  بر رو ی پوست  شکم  و گاهی پستان ها و ران ها ظاهر می شوند.

  • در حدود 3/2 زنان سفید پوست و 10 در صد زنان سیاه پوست آنژیوم های عروقی به صورت برجستگی های کوچک  قرمز رنگ ( به ویژه در روی صورت ، گردن، بالای قفسه سینه و بازوها ) ظاهر می شوند.

 

تغییرات پستانها :

 

در هفته های اول خانم های حامله دچار درجاتی از حساسیت ، سوزش و درد در پستانها می شوند . پس از ماه دوم پستان  بزرگ شده و وریدهای ظریفی از زیر پوست  قابل مشاهده می شوند.

پس از ماه اول ، با فشار ملایم مایعی زرد رنگ و غلیظ (آغوز) از نوک پستان خارج می شود.

 

تغییرات متابولیک :

 

در حاملگی به طور متوسط  در حدود  12.5 کیلوگرم  اضافه وزن بوجود می آید که قسمت عمده ی آن  مربوط به رحم و محتویات آن ، پستان ها  و افزایش حجم خون  و مایع بین سلولی است.

  • حاملگی  طبیعی با کاهش مختصر قند خون ناشتا (FBS )، افزایش  انسولین خون  و نیز  افزایش قند خون  پس از صرف غذا همراه است .
  • نیاز به آهن در طی حاملگی بسیار بالاست  و اغلب بیش از مقداری است که از طریق غذای روزانه در دسترس قرار می گیرد. سطح کلسیم و منیزیم پلاسما نیز در طی دوران بارداری کاهش نشان می دهد.

 

تغییرات هماتولوژیک :

 

  • حجم خون مادر باردار به میزان  قابل توجهی (40 تا 45 درصد) نسبت به  زنان غیر باردار افزایش می یابد. این افزایش  حجم در سه ماهه ی اول و دوم بیشترین  سرعت را دارد.
  • میزان گلبولهای قرمز و نیز رتیکلو لوستیها (رتیکولوسیت ها گلبولهای قرمز نابالغ حاوی باقیمانده های اسید ریبونوکلئیک ریبوزومی هستند که به تازگی از مغز استخوان آزاد شده اند) در طی حاملگی افزایش می یابند.

 

تغییرات دستگاه  قلبی عروقی :

 

در طول حاملگی تعداد ضربان قلب در حال استراحت در حدود 10 ضربان  در دقیقه ، افزایش می یابد.

  • با بالارفتن  تدریجی دیافراگم  طی پیشرفت حاملگی ، قلب به سمت بالا و چپ  جابجا می شود. به علاوه در تصاویر رادیولوژی  اندازه  کناره های قلب بزرگ می شود.
  • برون ده قلبی از اوایل هفته ی پنجم  حاملگی افزایش می یابد و این افزایش تابعی از کاهش مقاومت  عروق سیستمیک  و افزایش ضربان قلب است.

 

تغییرات دستگاه  تنفس :

 

  • در طی حاملگی دیافراگم  در حدود 4 سانتی متر بالاتر از محل طبیعی خود قرار می گیرد، به علاوه با افزایش قطر عرضی قفسه سینه (حدود 2 سانتی متر ) زاویه زیر دنده ای نیز به میزان قابل توجهی  افزایش می یابد .
  • تعداد تنفس در دقیقه در بارداری طبیعی مختصری افزایش می یابد ( متوسط 16 تا 17 بار در دقیقه ) حجم جاری، حجم تهویه  دقیقه ای و میزان جذب اکسیژن در دقیقه نیز به  میزان زیادی افزایش می یابد. ظرفیت باقیمانده ی عملی و حجم باقیمانده  به دلیل بالا آمدن دیافراگم کاهش می یابند.

 

تغییرات دستگاه ادراری :

 

  • در حاملگی  اندازه  کلیه مختصری بزرگ تر می شود ( در حدود 1.5 سانتی متر در افراد باردار ) به علاوه سرعت تصفیه گلومرولی (GFR) و جریان پلاسمای کلیوی (RPF) نیز در اوایل  حاملگی افزایش می یابند.
  • دفع پروتئین  در ادرار به طور طبیعی در طی بارداری دیده نمی شود.
  • دفع گلوکز در ادرار در طی دوران بارداری  ضرورتاً  غیرعادی نیست چرا که در حدود 6/1 از زنان باردار گلوکز را از طریق ادرار دفع می کنند که علت آن افزایش شدید GFR به همراه اختلال در جذب توبولی گلوکز  تصفیه شده است.
  • حاملگی با تکرر ادرار و درجاتی از بی اختیاری ادرار همراه است.

توجه !! دفع زیاد ادرار در یک خانم  باردار تشخیص افتراقی پارگی پرده های  جنینی را نیز مطرح می کند.

 

تغییرات دستگاه گوارش :

 

  • بروز ریفلاکس معده  به مری (GERD) و سوزش پشت جناق ( سر دل) در حاملگی  پدیده ای شایع  است .
  • لثه ها در طی دوران بارداری پرخون ، نرم و شکننده می شوند و با کوچکترین آسیب (مثلاً هنگام  مسواک زدن) دچار خونریزی خواهد شد.
  • بروز هموروئید (بواسیر) در جریان حاملگی امری نسبتاً شایع است که علت آن به طور عمده افزایش وریدهای زیر سطح رحم و نیز وجود یبوست  در مادر باردار است.
  • شیوع سنگهای کیسه صفرا  در طی حاملگی به دلیل بروز اختلال در انقباضات  و تخلیه کیسه صفرا و استاز بیشتر( به ویژه در زنانی که چند زا هستند ) افزایش می یابد.

 

تغییرات  غدد درون ریز :

 

  • غده ی هیپوفیز در طی حاملگی به میزان تقریباً 135 درصد افزایش حجم پیدا می کند تا حدی که حتی می تواند با  اثرات فشاری روی کیاسمای بینایی سبب کاهش میدان بینایی شود، ولی به طور معمول  تغییرات بینایی در طی حاملگی بسیار جزئی است.

وجود غده هیپوفیز برای تداوم  حاملگی ضروری نیست .

 

 

بخش سونوگرافی مرکز تصویربرداری پزشکی مهرگان با مجهزترین و بروزترین دستگاه های سونوگرافی و پزشکان حاذق رادیولوژیست درآگاهی از سلامت جنینتان شما را یاری می کند

تاریخ: ۱۳۹۴/۱۱/۲۰