سونوگرافی در بارداری

سونوگرافی در بارداری

اصول کار :

 

اساس کار سونوگرافی بر مبنای تولید و ارسال امواج صوتی ( با فرکانس بالا ی حدود 7.50-3.50 MHZ ) و تشکیل تصویر از امواج برگشتی توسط یک پردازشگر می باشد.

امواج ارسال شده توسط بافتهای مختلف با شدتهای مختلف بازگردانده خواهند شد و بر این اساس بافت های متراکم تر ( مانند استخوان ) میزان امواج بیشتری را منعکس نموده و در نتیجه  در تصاویر روشن تر (خاکستری تا سفید ) و بافتهای با تراکم پائین که مقادیر کمتری از امواج صوتی را باز می گردانند (مانند مایع آمنیوتیک ) تیره تر تظاهر می یابند.

استفاده از پروب فرکانس بالاتر سبب افزایش میزان دقت تصاویر و استفاده از فرکانس های پائین سبب نفوذ پذیری عمیق تر در بافتها خواهد شد.

سونوگرافی داپلر که بر اساس پدیده ی فیزیکی داپلر  ( فرکانس و طول موج ارسالی هنگام  انعکاس از یک جسم در حال حرکت تغییر می کند.) عمل می کند، به منظور تعیین جهت و سرعت جریان خون در بافتها و عروق مورد استفاده قرار می گیرد.

 

ایمنی:

 

امواج سونوگرافی سبب افزایش دما و نیز بروز عوارض مکانیکی ( تشکیل حبابهای میکروسکپی در بافتهای بدن ) می گردند، با این وجود در نسج پستانداران  و در دامنه ی فرکانس سونوگرافی پزشکی تا کنون هیچ عارضه ی بیولوژیک تایید شده ای گزارش نشده است.

 

اندیکاسیونهای انجام سونوگرافی :

 

A) به عنوان یک روش کمکی :

 

  1. آمنیوسنتز
  2. سرکلاژ گردن رحم
  3. در انجام مانور چرخش سفالیک جنین
  4. مونیتورینگ  حین زایمان
  5. اقدامات خاص تهاجمی ( نمونه گیری از خون بند ناف ، تزریق خون به جنین و ... )

 

B ) اندازه گیری ها :

 

  1. حجم مایع آمنیوتیک
  2. اثبات سن بارداری در بیماران خاص ( سزارین انتخابی،  القاء زایمان و یا ختم حاملگی )
  3. تخمین وزن جنین در زایمان پیش از موعد یا پارگی زودرس غشاءها
  4. بررسی وضعیت رشد جنین
  5. سن بارداری در صورت عدم اطمینان از تاریخ آبستن

 

C ) بررسی و مشاهده جنین :

 

  1. بررسی شرایط جنین در مادرانی که دیرتر از موعد برای  مراقبت های پره ناتال مراجعه نموده اند.
  2. بررسی سلامت جنین
  3. تعیین نمایش جنین
  4. آنومالی های جنینی قبلاً شناخته شده
  5. بررسی موقعیت جفت شامل جفت سرراهی قبلاً تشخیص د اده شده است.

 

D ) موارد مشکوک ناهنجاری ها ، فرایندهای مرضی یا واریانت های طبیعی

 

  1. نتایج غیر طبیعی غربالگری سرم مادر
  2. کنده شدن جفت
  3. حاملگی اکتوپیک
  4. مرگ جنینی
  5. سابقه آنومالی مادرزادی
  6. حاملگی مولار
  7. چند قلوئی
  8. توده لگنی
  9. عدم تناسب سر و لگن (CPD)
  10. خونریزی غیر طبیعی رحمی (AUB)

 

سونوگرافی در سه ماه اول :

 

  • در سونوگرافی سه ماهه اول بارداری اجزاء زیر مورد بررسی قرار می گیرند:
  1. وجود یا عدم وجود ساک حاملگی (تشخیص بارداری)
  2. تشخیص رویان
  3. اندازه گیری طول فرق سر تا کفل ( جهت تعیین دقیق سن بارداری )
  4. مشاهده حرکت قلب جنین
  5. مشخص نمودن تعداد جنین ها
  6. بررسی رحم و آدنکس ها

 

  • برآورد سن حاملگی  توسط  سونوگرافی بمراتب دقیق تر از محاسبه ي آن از طریق آخرین دوره ي قاعدگی (LMP) است.
  • سونوگرافی سه ماهه اول از طریق تصویر برداری ترانس واژینال یا از طریق سونوگرافی از روی شکم انجام می گیرد.

دو روش در سه ماهه اول جهت تعیین سن بارداری در سونوگرافی کاربرد دارد، روش اول که دقیق تر و رایج تر می باشد اندازه گیری طول فرق سر تا کفل (CRL) است. روش دوم اندازه گیری میانگین قطر ساک (MSD= Mean Sac Diameter )  است و بیشتر زمانی مفید است که رویان درون ساک حاملگی وجود نداشته باشد.

 

  • با استفاده از سونوگرافی شکمی کیسه  ی حاملگی در هفته ی 6 و فعالیت قلب جنین از هفته 7 قابل مشاهده خواهد بود .استفاده از روش ترنس واژینال تشخیص ساک حاملگی راحتی در زمانهای زودتری نیز امکان پذیر می سازد.

 

  • در مواردی که علائم بالینی و نشانه های آزمایشگاهی  بارداری در یک بیمار مثبت  است ولی در سونوگرافی ساک حاملگی در رحم مشاهده نشود حاملگی خارج از رحم مطرح می شود . در این موارد در صورت پایدار بودن بیمار باید سونوگرافی را بین 3 تا 7 روز بعد مجدداً تکرار نمود و در صورت تاٌیید مجدد تشخیص، اقدامات درمانی را صورت داد.

 

  • تشخیص جفت سر راهی در سه ماهه اول امکان پذیر است ولی باید با احتیاط مطرح شود چرا که اغلب جفت های تحتانی رحم از نزدیک دهانه رحم به سمت بالا تر مهاجرت می کنند، سونوگرافی ترانس واژینال اطلاعات دقیق تری را از محل قرارگیری جفت نسبت به دهانه رحم در موارد مشکوک به جفت سر راهی در اختیار قرار می دهد. در کل تصمیم گیری در مورد وجود یا عدم وجد جفت  سرراهی به طور عمده در تریمسترهای دوم یا سوم صورت می گیرد.

 

سونوگرافی در سه ماهه دوم و سوم

 

در سونوگرافی  سه ماهه دوم و سوم اجزاء زیر مورد بررسی قرار می گیرند:

 

  1. تعداد جنین
  2. نمای جنین (Presentation)
  3. وضعیت و حرکات قلب
  4. قرارگیری جفت
  5. حجم مایع آمنیوتیک
  6. سن بارداری
  7. بررسی دقیق آناتومی جنین
  8. بررسی توده های لگنی مادر

 

در برخی موارد، سه ماهه ی  دوم  اولین باری است که بیمار برای ویزیت  پره ناتال مراجعه می کند، در این دوره تخمین سن بارداری از طریق  اندازه گیری قطر بای پارتیال (BPD)، محیط  دور سر (AC)  و طول فمور (FL) صورت می گیرد. معمولاً  میانگینی از اعداد حاصل از این روش ها بدست می آید که با مقادیر استاندارد مقایسه و سن بارداری تعیین می گردد.

 

در میان اندکس های قابل اندازه گیری جهت تخمین سن بارداری  در سه ماهه ی دوم، قطر بای پارتیال (BPD) و طول فمور (FL) از همه به سن واقعی بارداری  نزدیک تر می باشند.

 

در سه ماهه سوم دقت تمام معیارهای اندازه گیری  برای تخمین سن جنین به شدت افت می کند  و بنابر این تخمین سن بارداری در این دوران قابل اعتماد نخواهد بود . معیارهای مفید برای تخمین سن بارداری  در سه ماهه ی سوم عبارتند از استخوانی شدن اپی فیزدیستال فمور و پروگزیمال تیبیا که اولی از حدود هفته ِ 32 و دومی از حدود هفته 35 قابل مشاهده می باشند.

 

یکی دیگر از کاربردهای مهم سونوگرافی در این دوران تست  پروفایل بیوفیزیکی (BPP) است که در آن چهار پارامتر ( از پنج پارامتر ) توسط سونوگرافی مورد ارزیابی قرار می گیرند این پارامترها عبارتند از :

 

  1. مایع آمنیوتیک
  2. حرکت جنین
  3. تون جنین
  4. تنفس جنین

 

تمامی خدمات سونوگرافی بارداری، غربالگری سه ماه اول، غربالگری سه ماه دوم و سوم ، رادیولوژی دیجیتال، ماموگرافی دیجیتال ، سنجش تراکم استخوان دیجیتال در مرکز سونوگرافی و رادیولوژی مهرگان انجام میگیرد.

 

 

بخش سونوگرافی مرکز تصویربرداری پزشکی مهرگان با مجهزترین و بروزترین دستگاه های سونوگرافی و پزشکان حاذق رادیولوژیست درآگاهی از سلامت جنینتان شما را یاری می کند.

 

تاریخ: ۱۳۹۴/۱۱/۲۸